Wiede Leegte mit Daipte

Dollard bij Lupkesziel
Dollard bij Lupkesziel

Staat een Hollandse toerist op de dijk bij Noordpolderzijl.

“Wat kommen joe hier doun?’ vraagt een Groninger boer?
“Ik ben hier op vakantie,” zegt de toerist.
“Woarumme hier? Hier is ja niks te zain.”

Taal is meer dan het geschreven woord. Taal kan ook non-verbaal. Volgens sommige wetenschappers communiceren mensen voor 20% via woorden en voor 80% non verbaal; met hun mimiek en met hun houding. Vooral als er geen harmonie is tussen woord en gebaar weet de luisteraar of kijker heel snel te zeggen dat er iets niet klopt. Wie terugkijkt naar de politici die de uitslag van de Statenverkiezing van commentaar voorzien, weet heel snel of iemand –om het plat te zeggen – staat te liegen.
Het lichaam verraadt alles, vooral voor de geoefende kijker. Harmonie tussen beeld, geluid en tekst. Wiede leegte mit daipte is een prachtige verfilming van het Oldambt; vroeger en nu zonder haast bij elkaar gebracht.
Zoals een gedicht vooral spreekt door de woorden en zinnen die ontbreken, zo vult het landschap de taal aan. Gronings is meer dan een verzameling woorden en zinnen. Gronings is ook het landschap en de zee. Gronings is ook de klei en het wad. De beelden geven dat op een prachtige manier weer. De monologen van hereboer en aarbaider, de remisie in Nieuweschans waar de treinen naar Duitsland rangeerden, waar tijdens de zwarte jaren de Joden voor altijd ons land verlieten. Ook dat is Gronings. Het geheel is meer dan de som van de delen. De teksten, de taal, de zinnen en de beelden bij elkaar. En de leegte. En ook de samenwerking tussen alle liefhebbers van Groningen en het Gronings. Het was geen gemakkelijke keuze. Het is een verdiende prijs.

Proficiat, namens de jury van de DvhN Streektaalprijs

Harm Evert Waalkens

 

Bij het samenvoegen van de Oldambtster gemeenten Reiderland, Scheemda en Winschoten tot één gemeente Oldambt wilden de ‘oude’ gemeenten dit feit vieren met een boek en een film. Cees Stolk nam het schrijven van het boek voor zijn rekening en Anton Tiktak trok er met zijn nieuwe camera een jaar lang op uit en verzamelde beeld en geluid, om deze daarna tot een documentaire film uit te werken. Maar liefst 21.000 gezinnen kregen het boek ‘Moi’ met daarin de film ‘Wiede Leegte mit Daipte’ uitgereikt. Hans van der Lijke, dichter en bard leidt de film in met de woorden “Moi Oldambtsters, mag ik joe wat vroagen…?

In de film is de voertaal ‘Grunnegs’ (zonder ondertiteling), want op een paar lieden na zullen alle Oldambtsters deze unieke Nedersaksische taal meester zijn. Ze kunnen er tot in Duitsland, Polen en Denemarken mee terecht. En dat kun je van het Nederlands bepaald niet zeggen.

De film en het boek werden een groot succes en menig westerling uitte zich na het zien van de film: “Daar in het Oldambt zou ik graag willen wonen. Maar ja, die taal en al die aardbevingen…”

Voor hen die willen wonen als in het ‘westen’, maar dan met ruimte en rust om zich heen, ligt Blauwestad klaar om er nooit weer vandaan te willen. Voor hen die willen wonen in een karaktervol huis en nostalgie willen opsnuiven, zijn er in het hele Oldambt prachtige monumentale panden te vinden, die elders onbetaalbaar en niet beschikbaar zijn. De vriendelijke en ‘open’ Groningers krijg je op koop toe. Niet getreurd, want ‘Hollands’ spreken ze ook net als Duits en Engels…

WiedeLeegte mit Daipte